Bu proje ile, Türkiye için 3''×3'' çözünürlüklü eksiksiz bir sayısal yükseklik modelinin oluşturulması amaçlanmıştır. Türkiye Sayısal Yükseklik Modeli-3 (TSYM3) adıyla anılan bu model, 1:25 000 ölçekli topoğrafik haritalardan sayısallaştırılan ve enterpolasyon tekniği ile üretilen yüksekliklerle desteklenmiş SRTM (Shuttle Radar Topography Mission) verilerine dayanmaktadır. TSYM3, kuzey-güney ve doğu-batı yönünde ~90×90 m aralıklı yaklaşık 150 milyon grid noktasına karşılık gelen yükseklik değerlerini içermektedir. Ortalama deniz seviyesine göre tanımlı yüksekliklerin %90 güven seviyesindeki hatası, 9 m'nin altındadır. Hata dağılımı büyük ölçüde arazinin topoğrafik yapısıyla ilişkilidir. Noktasal hata değerleri dağlık kesimlerde 20-25 m'ye çıkmakta, düz yerlerde ise 3-5 m seviyesine düşmektedir.
SRTM, yeryüzünün topoğrafik haritasının çıkarılması amacıyla NASA tarafından yürütülen uluslararası bir projedir. Şubat 2000'de 10 günlük yörünge uçuşu gerçekleştiren uzay mekiği Endeavour, 60° kuzey ve güney enlemleri arasındaki kara parçalarının yapay açıklıklı radar (SAR) görüntülerini toplamıştır. İki algılıyıcı ile tek geçişli InSAR tekniğinin kullanıldığı bu yöntemle, yeryüzünün toplam kara parçalarının %80'inin sayısal yükseklik modeli üretilmiştir. Global olarak elde edilen 3''×3'' çözünürlüklü model (SRTM3), internet üzerinden ücretsiz olarak yayımlanmaktadır.
Radar sinyallerinin alınması sırasında meydana gelen saçılma, yansıma ve gölgelenme gibi olaylar, SYM'lerde kısmi veri boşluklarının oluşmasına neden olmuştur. Doğal arazi detayının silinmesine yol açan bu boşluklar SYM'nin kullanımını kısıtlar. Türkiye'deki SRTM verilerinde belirlenen böylesi boşlukların büyük çoğunluğu Harita Genel Komutanlığı'nca üretilen 1:25 000 ölçekli standart topoğrafik haritalardan doldurulmuştur. 350 paftadan yükseklik eğrilerinin sayısallaştırılması yoluyla elde edilen sayısal yükseklik modelleri, boşukların belirgin bir şekilde yığıldığı yerlerde kullanılmıştır. Geriye kalan dağınık karakterli boşluklar enterpolasyon yardımıyla doldurulmuştur. Yüzey enterpolasyonu tüm Türkiye'de gezdirilen 90''×90'' genişliğindeki bir pencere üzerinde uygulanmıştır. Gerek 1:25 000 ölçekli haritalardan sayısallaştırılan, gerekse enterpolasyon yüzeyi yardımıyla hesaplanan yükseklikler ilgili hgt dosyalarındaki yerlerine yazılmış ve bu yolla Türkiye için eksiksiz bir model oluşturulmuştur.
TSYM3 başta coğrafi bilgi sistemi uygulamaları olmak üzere farklı disiplinlerdeki kullanıcıların yararlanabileceği ulusal bir altlıktır. Proje için hazırlanan web sayfası üzerinden ilgilenen kullanıcılara ücretsiz olarak sunulmaktadır.
Anahtar kelimeler: SRTM, Sayısal Yükseklik Modeli, InSAR, Türkiye Sayısal Yükseklik Modeli-3 (TSYM3), 25K topoğrafik haritalar, enterpolasyon.
| Başlangıç: | Eylül 2006 |
| Bitiş: | Eylül 2008 |